Źródła ekspozycji na metale ciężkie

Źródła ekspozycji na metale ciężkie

 

Aluminium:

– sole aluminium używane są do nawożenia roślin

– aluminium dodawane jest do wody w wodociągach

– wiele proszków do pieczenia zawiera aluminium

– pożywienie gotowane w aluminiowych garnkach absorbuje dużo tego pierwiastka

– niektóre suplementy – minerały w płynie – zawierają aluminium

– jest to składnik aktywny w wielu antyperspirantach

 

Antymon:

– wiele odpornych na ogień tekstyliów i plastykowych przedmiotów powlekanych jest antymonem

– rury wodociągowe wyłożone są w wielu miejscach antymonem

– używa się go przy wyrobie ceramiki

– znajduje się wraz z ołowiem w bateriach

– znajduje się w farbach odpornych na słońce

– tlenek antymonu jest wykorzystywany do produkcji poliestru i podobnych materiałów

– jest używany w światłach fluorescencyjnych i olejach silnikowych

 

Arszenik:

– jest bardzo powszechny

– obecny w drewnie używanym do produkcji płotów, drewnianych elementów wyposażenia ogródka

– stosowany w nawozach

– stosowany w pułapkach na mrówki

– bardzo często dodaje się go do pożywienia dla drobiu i świń

– używany do wyrobu ceramiki

 

Bar:

– jest to biały pigment barwiący papier, ceramikę, szkło (ale w tej postaci nie jest wchłanialny)

– używa się go często przy wydobyciu gazu i ropy naftowej

– w medycynie – jako środek kontrastowy przy badaniach

 

Beryl:

– bardzo wyjątkowe zastosowania przemysłowe

– w niewielkiej ilości dodawany do miedzianych przewodów, ale wchłaniany jest dopiero gdy ulegną one korozji i maja kontakt ze skórą

 

Bizmut:

– w lekach na trawienie

– w kosmetykach

– w maściach na wysypkę u niemowląt

 

Bor:

– kwas borowy, produkty kosmetyczne zawierające bor,

– szkło i ceramika

 

Kadm:

– w bateriach które można ładować

– niekiedy w srebrnej biżuterii, w niektórych farbach i ceramice

– ma niezliczone wykorzystanie w przemyśle

– znajduje się w papierosach, palenie papierosów może doprowadzić do zwiększonego poziomu kadmu

– jest pigmentem w niektórych farbach o bardzo żywych kolorach (żółty, pomarańczowy, czerwony)

 

Chrom:

– stal nierdzewna, skóra, drewno, niektóre chemikalia

 

Kobalt:

– łączy części w metalowych maszynach

– niebieskie pigmenty w farbach

 

Miedź:

– znajduje się w licznych produktach spożywczych

– jako środek do oczyszczania basenów

– powszechnie stosowana przy produkcji przewodów, rur itp

– w niektórych rodzajach impregnowanego drewna

 

Ołów

– są niezliczone źródła ekspozycji

– znajduje się w rurach wodociągowych wyprodukowanych przed 1986 rokiem

– w pigmentach farb produkowanych do lat 70.

– przy produkcji amunicji

– przy produkcji kryształowych naczyń, mechanizmów optycznych, niektórych szklanych pojemników

– do 1996 roku wykorzystywany w produkcji puszek

– znajduje się w bateriach, paliwie lotniczym

– przy produkcji ceramiki, kosmetyków, biżuterii

– przy produkcji słodyczy różnego rodzaju

 

Mangan

– używany do produkcji elementów z żelaza

– w bateriach

– dodaje się go do paszy dla zwierząt

– w niektórych pigmentach różnych farb koloru purpurowego i zielonego

 

Rtęć:

– plomby amalgamatowe

– szczepionki

– leki przeciwalergiczne

– antyseptyki (np. tiomersal)

– często jako środek konserwujący w farbach

– używana do balsamowania

– siarczan rtęci to cynober – czerwony kamień używany do wyrobu biżuterii, kosmetyków

– używana powszechnie przy wydobyciu złota

– ryby zawierają wiele rtęci

– około 10% gabinetów dentystycznych ma podwyższony poziom rtęci, która ulatnia się do powietrza, nawet po przeniesieniu się takiego gabinetu miejsce po nim nie jest oczyszczane

– rtęci używa się do wyrobu szklanych elementów znaków neonowych

– ciekła rtęć używana była jako balast na łodziach podwodnych

– wykorzystywana w wahadłach zegarowych starego typu

– w termometrach, żarówkach fluorescencyjnych

 

Molibden:

– popularny środek nawilżający

– znajduje się w czerwonych pigmentach

– w wielu artykułach spożywczych

 

Nikiel:

– stal nierdzewna, biżuteria, narzędzia chirurgiczne i implanty

– jako katalizator w przemyśle chemicznym, np. przy wyrobie margaryny

– w dymie papierosowym

 

Platyna:

– biżuteria

– katalizatory przemysłowe

– implanty chirurgiczne

 

Tal

– w nawozach sztucznych

– w produkcji biżuterii srebrnej

– w szkłąch optycznych, detektorach promieniowania, fajerwerkach

 

Tytan:

– powszechny biały pigment

– w wyposażeniu sportowym, narzędziach chirurgicznych i dentystycznych

 

Mechanizm działania poszczególnych metali ciężkich na organizm

Zatrucie innymi niż rtęć metalami ciężkimi: objawy

 

Aluminium


Podwyższony poziom aluminium we włosie odzwierciedla obciążenie ciała. Nie odzwierciedla tego poziom aluminium we krwi czy moczu. Zatrucie rtęcią powoduje odkładanie się aluminium.

Dzieci łatwo wchłaniają aluminium z pożywienia i są wrażliwsze na jego działanie. Również osoby z gorzej funkcjonującymi nerkami będą łatwiej przyswajać aluminium. Aluminium blokuje enzymy cyklu Krebsa, niezbędne do usunięcia amoniaku, a zatem zatrucie aluminium może prowadzić do kumulowania się amoniaku, co w konsekwencji prowadzi do upośledzenia funkcji mózgu, w tym pamięci. Aluminium może być jednym z czynników wywołujących chorobę Alzheimera i sarkoidozę. Może powodować problemy z sercem (kardiomiopatię) i anemię.

 

Antymon

 

Podwyższony poziom antymonu we włosie odzwierciedla obciążenie ciała. Nie odzwierciedla tego poziom antymonu we krwi czy moczu. Zatrucie rtęcią powoduje odkładanie się antymonu do toksycznych poziomów. Antymon koncentruje się w wątrobie i może w wysokich stężeniach ją uszkodzić. Może obniżać poziomy białych krwinek i powodować niedobory żelaza. Największe ryzyko wiąże się z chorobami serca, gdyż antymon odkłada się w sercu. Upośledza wykorzystanie magnezu w ciele a niskie poziomy magnezu prowadzą do nerwowości, dezorientacji, napięcia mięśniowego, arytmii, powodują że człowiek się mniej poci. Antymon może redukować poziom testosteronu u mężczyzn, powoduje problemy z trawieniem i wysypki podobne do ospy. Osoby zatrute antymonem mają częste krwawienia z nosa, są drażliwe, mniej wrażliwe na ból. Dla takich osób dobra jest dieta wysokoproteinowa.

 

Arszenik


Najpowszechniejszy objaw to drętwienie i mrowienie w stopach i dłoniach, do tego osłabienie mięśni nóg, drętwienie ust. Pojawiają się biegunki, problemy ze skórą, białe linie na paznokciach, utrata włosów, osłabienie, dezorientacja. Często objaw to przyspieszone tętno i palpitacje. Podobnie jak antymon, arszenik powoduje obniżenie poziomu magnezu w organizmie a niskie poziomy magnezu prowadzą do nerwowości, dezorientacji, napięcia mięśniowego, arytmii, powodują że człowiek się mniej poci. Ma wpływ na wykorzystanie tiaminy (witamina B1), co z kolei ma wpływ na mniejszy poziom energii, gorsze gojenie się ran, utrudnione myślenie. Ludzie czują się fatalnie po zjedzeniu dużej ilości węglowodanów, problemy z zakwasami po ćwiczeniach. U niektórych osób dochodzi do osłabienia funkcji nadnerczy i wątroby. Osoby zatrute arszenikiem często mają jasną cerę, wysypki w miejscach gdzie skóra styka się z ubraniem. Osoby te są zwykle pełne lęków, niezdolne do relaksu, mają tendencje samobójcze, mają koszmary nocne. Wolą pić gorące napoje. Kobiety mają krótsze cykle menstruacyjne. Arszenik wpływa na wzrok – pojawia się niewyraźne widzenie, neuropatia optyczna. Arszenik jest czynnikiem ryzyka przy nowotworach.

 

Beryl


Beryl może powodować raka i sarkoidozę. Może zintensyfikować reakcje immunologiczne na różne substancje, układ odpornościowy wymyka się spod kontroli.

 

Bizmut


Kinetyka bizmutu w ciele jest złożona. Tylko mały procent jest absorbowany do układu krwionośnego, jego okres półrozpadu z krwi to trzy tygodnie, w mózgu może przebywać latami. Bizmut przechodzi przez łożysko do ciała dziecka w łonie matki. Zatrucie rtęcią może spowodować kumulowanie się bizmutu ze źródeł, które normalnie nie mają wpływu na większość ludzi. Jest to też uwarunkowane osobniczo. Chroniczne zatrucie bizmutem prowadzi do problemów neurologicznych, stanu zapalnego śluzówki jamy ustnej, odbarwień na dziąsłach, nadmiernego ślinienia się, stanu zapalnego skóry. Może wystąpić brak energii, niezborność ruchów, problemy z funkcjami mózgu, nawet psychozy. W mniej intensywnym zatruciu dochodzi do zmian osobowościowych, osoby zatrute bizmutem chętnie skarżą się na swój stan zdrowia, wyrażaj ą swoje niezadowolenie, są wyalienowane społecznie, chociaż mają potrzebę bycia w towarzystwie. Mają niespokojny sen i są nieprzytomne tuż po obudzeniu i po posiłkach. Bizmut może powodować do przybierania masy ciała, ale nie jest to regułą.

 

Kadm


Niskie poziomy żelaza i wapnia w diecie zwiększają absorpcję kadmu z układu pokarmowego, czyni to również dieta wysokosiarkowa. Suplementacja żelazem, wapniem i cynkiem obniża absorpcję kadmu. Okres półrozpadu kadmu szacuje się na 18-33 lat. Kadm zaburza metabolizm żelaza, miedzi i cynku, jak również witaminy D. Powoduje utratę wapnia, co stanowi ryzyko osteoporozy i kamieni w nerkach. Kadm upośledza zdolność do wytwarzania cukru we krwi z protein i tłuszczów. Osoby zatrute kadmem są powolne, nie myślą jasno jeżeli nie mają wystarczająco dużej ilości węglowodanów w posiłkach. Kadm zaburza funkcję proteiny, która przetwarza sód i potas, osoby zatrute kadmem zwykle czują się lepiej przy większym spożyciu potasu. Kadm zaburza pracę nadnerczy w zakresie produkcji adrenaliny, większość pozostałych metali wpływa raczej na produkcję kortyzolu. Może spowodować powiększenie się serca i zwiększenie ciśnienia. Zaburza funkcję wątroby i może spowodować toksyczną porfirię, podwyższenie koproporfiryny i czasami uroporfiryny. Kadm może spowodować kamienie w nerkach, anemię, wysokie ciśnienie krwi, problemy z sercem, osteoporozę, raka płuc i prostaty.

 

Gadolin


Głównym źródłem ekspozycji jest kontrast wstrzykiwany podczas rezonansu magnetycznego. Zatrucie gadolinem głównie wpływa na wątrobę, może powodować anemię.

 

Złoto

 

Noszenie złotej biżuterii nie prowadzi to absorpcji tego metalu, głównym źródłem ekspozycji są leki na artretyzm. Zatrucie złotem może powodować obniżenie ilości płytek krwi, ilości białych krwinek, zbyt wolne tworzenie się czerwonych krwinek. Zaburza funkcję wątroby i powoduje toksyczną porfirię. Skóra może stać się swędząca, naskórek może schodzić, może pojawić się stan zapalny. Złoto wpływa na wzrok, może powodować nadwrażliwość na światło, podwójne widzenie. Ludzie zatruci złotem mogą cierpieć na depresję, niskie poczucie własnej wartości.

 

Ołów


Podwyższony poziom ołowiu we włosach ma związek z obciążeniem organizmu ale nie z poziomem ołowiu w moczu i krwi. W większości przypadków, gdy ołów we włosach jest podwyższony, jest to problem, natomiast niski poziom ołowiu nie wyklucza zatrucia, jeśli minęło dużo czasu od ekspozycji.

Rozwijający się układ nerwowy u małego dziecka jest bardzo podatny na zatrucie ołowiem. Wczesna ekspozycja powoduje obniżenie się funkcji kognitywnych. Nie ma bezpiecznej dawki dla ołowiu. Jest też często odpowiedzialna za późniejszą otyłość i niski wzrost. Dzieci łatwiej niż dorośli absorbują ołów. Dzieci w wieku około 2 lat absorbują o połowę ołowiu więcej niż sześciolatki, które absorbują 3-4 razy więcej niż dorośli. Poziom wapnia w diecie ma na to wpływ. Ci, którzy spożywają mniej wapnia, wchłaniają więcej ołowiu. Wapń przyjmowany jako suplement jest również skuteczny. Ponadto absorpcję redukuje cynk, magnez, żelazo a zwiększa witamina D i miedź. Witamina C i E zmniejszają toksyczne efekty ołowiu, fluor je wzmaga.

Wszystkie rozpuszczalne sole ołowiu smakują słodko, dzieci chętnie wkładają do buzi to co słodkie i będą to robić z ołowianymi przedmiotami.

Ołów jest bardzo dobrze wchłaniany przez płuca więc trzeba to uwzględnić przy remontowaniu domu, gdyż łatwo wówczas się zatruć.

Ołów jest przechowywany w kościach, gdzie stanowi zbiornik toksyn zdolny zatruwać organizm przez całe życie. Około 95% ołowiu w ciele znajduje się w kościach i wychodzi bardzo powoli z kości.

Dzieci są bardziej podatne na rozwojowe i neurologiczne efekty ołowiu niż dorośli. Zatruci dorośli będą poddenerwowani, depresyjni, będą mieli zaburzenia snu i libido. Dzieci będą miały obniżony poziom inteligencji, problemy z uczeniem się, zaburzenia rozwojowe jak autyzm, ADHD. Będą skarżyć się na bóle głowy i brzucha oraz zatwardzenie (tuż po ekspozycji). Przy większej ekspozycji dzieci będą miały delirium, drgawki, a nawet śpiączkę. Ołów powoduje zaburzenia neuroprzekaźników, może upośledzać pamięć długoterminową i myślenie abstrakcyjne, koordynację oko-ręka, poziom inteligencji. Może powodować zaburzenia nastroju, zachowanie antyspołeczne. Powoduje stopniową utratę słuchu, zaburzenia wzroku i zwiększone ciśnienie w oku. Może powodować wysokie ciśnienie i problemy z sercem. Wysoki poziom ołowiu powoduje ból brzucha, zaburza funkcje tarczycy i nadnerczy. Poziomy hormonów mogą być w normie ale mogą nie przystawać do potrzeb danego organizmu, stad złe samopoczucie. Badanie TSH jest tutaj zbędne, najważniejsza jest kwestia konwersji T4 do T3 w wątrobie. Może mieć to głęboki wpływ na rozwój neurologiczny u dziecka.

Ołów obniża też poziom testosteronu u mężczyzn, chociaż LH i FSH będą wzrastać. Obniża płodność u mężczyzn i kobiet. Dzieci zatrute ołowiem mogą mieć problemy z płodnością jako dorośli.

 

Nikiel


Małe ilości niklu są niezbędne dla pracy wątroby. Większość jest wydzielane z moczem i potem, okres półrozpadu wynosi 2-3 dni. Wiele osób ma alergię na nikiel. Jest rakotwórczy. Zatrucie niklem spowalnia wzrost i niszczy czerwone krwinki. Objawy to słabość, zmęczenie, mdłości, ból głowy, kaszel, płytki oddech.

 

Pallad


Częsta jest alergia na pallad, która może powodować problemy w jamie ustnej, gdyż metal ten używany jest w narzędziach dentystycznych. Zatrucie palladem objawia się nerwowością, zmęczeniem, utratą pamięci, migrenami, alergiami na inne metale i problemami z układem odpornościowym.

 

Platyna


Alergia na platynę objawia się katarem, swędzeniem oczu i skóry, mdłościami i wymiotami. Zatrucie objawia się często dzwonieniem w uszach, problemami z równowagę, drętwieniem palców, osłabionymi odruchami i zmysłem smaku oraz zatwardzeniami i bólem brzucha. Występują problemy z układem odpornościowym. Zatrucie platyną może mieć wpływ na nastrój i emocje. Zwiększony poziom lęku, niepewności, zmniejszone libido, nadmierne poczucie własnej wartości to możliwe konsekwencje zatrucia. Platyna może obniżać poziom magnezu. Jest rakotwórcza.

 

Srebro


Podwyższony poziom srebra może wiązać się z gorszymi funkcjami intelektu, z upośledzeniem umysłowym włącznie. U osób dorosłych zatrucie objawia się bardzo emocjonalnym zachowaniem, impulsywnością, niecierpliwością, często niewłaściwie odczytują intencje innych. Mają słabą pamięć i mgłę umysłową. Często zatruciu towarzyszy epilepsja i problemy z widzeniem. Przy dużym zatruciu możliwa jest anemia i powiększenie serca. Przy długotrwałej ekspozycji możliwe są guzy wątroby i śledziony. Osobom zatrutym pomaga selen i witamina E. Srebro jest antagonistą miedzi i powoduje jej niedobór.